Werkboeken

De bibliotheek van een plantengek.

Mijn eerste plantenboekje kreeg ik van mijn tante Mimi toen ik nog een onschuldig broekenmannetje was. Ik had bij een beroepskeuzetest op de lagere school aangegeven dat ik tuinder wilde worden. Dat was een novum in de familie, ieder had een beroepskeuze gedaan die anders was dan een voorganger in de rijke familiehistorie, maar nooit was daar eerder eentje die van wroeten in de grond en het kweken van planten zijn beroep wilde maken. Vandaar dat mijn tante bedacht had dat de Jeugdflora wel wat voor mij was. Dat boekje heb ik nog steeds. Het heeft eenvoudige illustraties die je zelf kan inkleuren. Het lijkt me nog steeds een aanrader.thMet het tuinderschap is het uiteindelijk niet echt wat geworden. Maar wel heb ik door wat uiteindelijk mijn passie is geworden, het verzamelen van boeken over planten en heel ambitieus ook, op schrijfpogingen met doel het uitgeven van op zijn minst één boek.
Dat schrijven over planten vergt een boel onderzoek en als je er niet op betrapt wil worden onnozelheden en onwaarheden te verkopen in je publicaties, dan kun je jezelf maar beter goed voorbereiden en je bibliotheek op orde hebben. De boeken kun je ook beter van kaft tot kaft lezen en onthouden wat je past.
De boeken die bij mij in de kast staan en die ik of te hooi en te gras raadpleeg of regelmatig op mijn werktafel liggen om me te helpen na te gaan of wat mijn geheugen levert nog wel klopt met wat ik geleerd heb, heb ik nu in een lijstje verwerkt. Zodat u kunt ervaren welke boeken er naar mijn idee in het kruidenwereldje toe doen. Laat onverlet dat er boeken zijn die misschien nog beter aan dat ideaalbeeld voldoen maar omdat ik liever een beetje armlastig was dan mijn kinderen met een studieschuld op te zadelen, zijn de kostbaarste een beetje buiten mijn bereik gebleven. Het helpt om je boekenkast te vullen als je voor plantaardigheden.nl boeken gaat bespreken over de onderwerpen waarbij ik een warm gevoel krijg. Vaak betreft het dan ook boeken die meer in de periferie van gebruiksplanten zijn geschreven. Het imponeert diegenen die tot mijn bibliotheek doordringen, hoewel dat pronken is met de veren van een ander. Voor die boeken kunt u de bundel recensies op plantaardigheden raadplegen.

De rest deel ik in naar de mate waarin ze met versleten ruggen in de kast staan.
De meest versleten boeken zijn of zo oud als de spreekwoordelijke Methusalem, of het zijn de voor mij meest waardevolle en daarom meest geraadpleegde. Een beetje vertekening is er voor boeken die ik min of meer heb geërfd of gekregen en al door een ander stevig zijn “ingereden”. Die worden nu nog vaak door mij verder “afgeragd” en als ik er mee klaar ben zijn ze mogelijk alleen nog maar goed voor de fabricage van nieuw papier. Hoe droef kan het lot van een boek zijn.
Weet u wat een zielige aanblik geeft? Kramen op een boekenmarkt. Heel af en toe zit er wat bij dat mij wel aanspreekt, vaak zijn het boeken die wel wat vergelijkbaars hebben met een verpleeghuis vol dementerenden. Beide voorbeelden zijn droef.
Maar nu alle gekheid op een stokje en beginnen met het beschrijven van de boeken met een versleten rug:
Uit elkaar vallend:
Een van mijn eerste zelfaangeschafte boeken buiten mijn opleiding,

Kruidengids

Ingrid Gabriël 1968 L.J. Veen’s Uitgeversmaatschappij NV, Wageningen.
ISBN 90-204-1429-1
Een pocketboek, gelijmd met de toen gebruikelijke meerkleurenpagina’s en verder zwart/wit illustratie 178 bladzijden.
Beknopt maar heldere tekst compleet met doseringen die redelijk adequaat zijn. De indeling in plantenfamilies en soms ook de namen zijn niet meer van deze tijd. Er zijn wel hulpmiddelen die dat euvel kunnen verhelpen.
Ik had er beter aangedaan het volgende boek in een gebonden versie met “hardcover” te kopen dan in de gelijmde versie die ik nu heb, het is dan ook dertig jaar jonger dan het vorige maar heeft het vorige in gebruik vrijwel totaal verdrongen en dat kun je heel duidelijk zien.
Uit een boekentempel in Canada in eerste instantie als souvenir bedoeld:

The Complete Guide To Herbal Medicines

Charles W. Fetrow, Pharm.D. & Juan R. Avila, Pharm.D.
2000, Pocket Books, a division of Simon & Schuster, New York.
ISBN 0-7434-0070-4
$ 9.99 can. $ 6.99 US

698 bladzijden, gelijmd softcover, spaarzaam zw/w geïllustreerd. Maar wat wil je ook voor die prijs? Voor de prijzen van boeken mag je jaloers zijn op de Noord-Amerikanen en Canadezen. En vrijwel elk boek is in gelijmde en in ingebonden versie verkrijgbaar vaak ook in luxe of nog meer luxe uitvoeringen.
Een heel team van deskundigen heeft bijgedragen om de meer dan driehonderd “herbal medicines” te beschrijven. Vanzelfsprekend  met referenties naar toen recent onderzoek. De nomenclatuur is van vóór de APGII en wijkt ook af van het toen gebruikelijke in Europa. Het potjeslatijn ontbreekt. Het heeft natuurlijk ook een opsomming van mogelijke bijwerkingen bij elk besproken kruid die op Amerikaans leest geschoeid is. Zo is de opmerking bij laurier sprekend voor die benadering: “Het eten van gedroogde laurierbladeren wordt sterk afgeraden, de bladeren zijn dan zo hard dat ze beschadigingen aan de slokdarm kunnen veroorzaken”. Dat dankt je de koekkoek, wie haalt het in zijn hoofd om laurierbladeren naar binnen te proppen, je bent of masochist of niet goed bij je hoofd als je het probeert. Het staat dan ook verder bol van algemene waarschuwingen die me als nuchtere Hollander een beetje tegen gaan staan. Makkelijk maak je het jezelf dan met de “copy/paste” mogelijkheden van standaardzinnetjes in een tekstverwerker. Maar als je de eerste zin van elke waarschuwing dan leest gaat het je toch een beetje tegenstaan.
De lijst van mogelijke toepassingen idem dito, het heet dan “waarom gebruiken mensen dit kruid?” de aanbeveling blijft dan binnen het Amerikaanse juridische bereik. Zo ontkom je ook aan de Europese sancties op gezondheidsclaims, die niet helemaal medisch/klinisch onderbouwd zijn. De werking van de kruiden wordt niet beschreven. Wat het uitermate aantrekkelijk maakt is het aantal exotische kruiden dat besproken wordt. Ieder continent heeft zijn eigen traditionele benadering van het gebruik van planten als geneesmiddel en wil je jezelf breed oriënteren wat de mogelijkheden betreft, dan is een boek als deze een waardevolle aanvulling.
Gelijk met het vorige boek en ook als souvenir bedoeld heb ik het boek,

The Green Pharmacy
James A. Duke, Ph.D.
1979, St
. Martin’s press, New York.
ISBN 0-312-96648-2
$ 8.99 Can. $ 6.99 US
Softcover, gelijmd 617 bladzijden zwart/wit geïllustreerd.
Gekocht.
Gelijk stevig geplastificeerd omdat ik dacht dat ik het vaak nodig zou kunnen hebben. Dat is maar goed geweest ook. Het hangt nu nog aan elkaar.
Het is een totaal ander boek dan ik in vertaling als De Groene Apotheek bij een bevriende drogist zag.
Gekoppeld aan deze auteur met een jaloers makende carrière achter de rug, is de database die hij heeft opgezet en nu nog steeds wordt bewerkt en uitgebreid.
http://www.ars-grin.gov/duke/  Dr. Duke’s Phytochemical and Ethnobotanical Databases.
Deze database wordt ook door hemzelf driftig gebruikt om remedies te bedenken en te beschrijven en ideeën te onderbouwen. Enige voorzichtigheid bij het gebruik van deze database is geboden omdat je op basis van aantallen vermeldingen werkingen en bijwerkingen kan gaan veronderstellen die wel voor leuke krantenkoppen kunnen zorgen maar niet echt realistisch kunnen blijken te zijn. Het heeft me enige tijd gekost om die analyse te maken, eenmaal daar aangekomen kun je er heel goed mee werken. Niet echt voor de beginnende enthousiast, evengoed een prachtig hulpmiddel. Het  boek zelf gaat uit van de kwalen die met een beetje goed fatsoen met enige zelfhulp bestreden kunnen worden. Vlot geschreven met het nodige aan relativeringen en soms lichte ironie.
Ook prominent in beeld op mijn werkplek is
Groot Handboek Geneeskrachtige Planten
Met bijlagen van Dr. Geert Verhelst
2004, BVBA Mannavita Wevelgem België
ISBN 90 807784 2 7
Het boek is uitgebreid beschreven op Plantaardigheden.nl, ik heb het boek met dankwoord van de auteur van de recensent “geërfd” die eraan heeft meegewerkt.
Je kan duidelijk merken dat het boek in “sneltreinvaart” is geschreven en dat de recensent die in een vorig leven redacteur was niet het redigeren ter hand heeft kunnen nemen. Vandaar dat het taalgebruik wat exotisch overkomt. Maar verder is dit boek te laat voor mij uitgekomen, ik was dan niet aan het schrijven van monografieën begonnen in 1995. Ik ben er nog steeds mee bezig. Het is compleet en betrouwbaar al heb ik er natuurlijk wel wat in gevonden dat niet helemaal klopt en zijn er meer toepassingen voor planten mogelijk dan dat hij noemt. Hij heeft het wel uitgegeven en ik ben nog lang niet klaar. Dus ik mag daarover niet zeuren.
Ook altijd prominent aanwezig is de laatste editie van
Heukel’s Flora van Nederland
Ruud van der Meijden
2005 Wolters-Noordhof BV Groningen 23e druk
ISBN 90 01 58344 X
Dit boek is ook besproken op Plantaardigheden.nl
Ik gebruik het voor de laatste systematiek en plantennamen volgens de APGII, wat dat betreft zijn er nog wat discussiepunten mogelijk op het stuk van de interpretatie daarvan. Twee jaar na het verschijnen is Dhr. Van der Meijden overleden.
Over de APGII moet u maar eens Googlen naar de Linean Society London, let er wel op dat de discussie iets is voor de liefhebbers en fijnslijpers onder ons. Wat mij als gemakzuchtige betreft mag het allemaal wat conservatiever.Wilt u een overzicht van alle synoniemen van planten die ondertussen in omloop zijn geraakt dan kunt u terecht op Plantaardigheden.nl, zowel de wetenschappelijke als de volksnamen. Wil je “grote stappen snel thuis” dan is http://www.liberherbarum.com  iets voor u. Compleet met een aantal volksnamen in diverse talen. Ik had die gisteren nog nodig omdat kweekgras door mijn referentiekaders zoals de bovengenoemde boeken telkens een andere naam voor “couchgrass” gebruikten. Blijkt dus dat Verhelst er een beetje naast zat, F&A ook en de Heukel’s geen synoniemen geeft dan de officiële naam volgens de APGII.Zo zie je maar dat je als schrijver over planten niet iets klakkeloos mag overnemen, omdat je het risico niet wil nemen op dat soort lulligheden betrapt te worden.
Dan is er nog het Botanisch woordenboek van de KNNV  uitgeverij van Henk Eggelte, één van de weinige boeken die ik heb gekocht om ze te recenseren. Zie plantaardigheden.nl.
“En ik de superarrogante, haalde mijn eigen woorden aan” zong Jaques Brel en gebruik ik mijn eigen huiswerk van zo’n dertig jaar verzamelen en schrijven op mijn werkplek.
Op het web ga ik ook vaak te biechten, bijvoorbeeld de website waar alle onderzoeksrapporten die er een beetje toe doen naar gestuurd worden: http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/  dat heeft het voordeel dat je dan redelijkerwijs mag verwachten dat je iets te citeren hebt. Daar zitten haken en ogen aan, de volledige rapporten zitten achter de “decoder” om in televisietermen te spreken. Voor het volledige werk wordt leesgeld gevraagd. Dat liegt er niet om, bedragen van 35$ is maar een bescheiden contributie. Dat probeer ik vaak te omzeilen maar lukt niet altijd. Het is vaak behelpen met de samenvattingen. Dan wordt het wat minder wetenschappelijk maar alas, beter iets dan niets. Als het echt belangrijk is kan ik relaties met abonnementen vragen de teksten aan me toe te sturen.
Wat tijdschriften betreft krijg ik heel vriendelijk Het Nederlands Tijdschrift voor Fytotherapie toegestuurd. En de sponsor/eigenaar van Plantaardigheden zowel pah.nl als Plantaardigheden en Pollekens zorgt voor toezending van De Natuur Uw Arts van de stichting Natuurlijk Welzijn. Er zijn duidelijk wat verschillen tussen beide bladen ze zijn redelijk actueel, je hoeft geen overdreven liefhebber te zijn om ze te waarderen.
Zo kom ik redelijk mijn dagen door zonder mijn hoofd op het duivels oorkussen te hoeven leggen.
Over de overige boeken komen we bij gelegenheid te spreken, zo heb ik nog een aantal oude tot stikoude boeken en facsimile uitgaven ertussen zitten. Die zijn als naslagwerk wat minder geschikt maar wel leuk om eens wat over te vertellen.

 

Paul

Breda april ’14

Over pollekens

Tuinontwerper, consultant, publicist, kruidenkenner, natuurgids, recensist, radiopraatjesmaker.
Dit bericht is geplaatst in Begin. Bookmark de permalink.